28 Haziran 2026 Pazar

Web Tabanlı Eski Türkçe Çevirici (6. - 9. Yüzyıl)

24 yorum:

  1. Adsız1 Temmuz 2026 04:24

    Güzel bir çalışma olmuş, inşaallah başarılarınızın devam etmesi dilerim. Eseriniz kutlu olsun.

    YanıtlaSil
  2. Adsız3 Temmuz 2026 03:05

    Çok güzel olmuş hocam.

    İstiklal marşı gibi karmaşık bir metni bile büyük doğrulukla çeviriyor:
    Korkma, sönmez bu tan͡glarda yüzgen al tuğ;
    Sönmedin yurtumun͡g üstinte tütgen eŋ soŋ otag.
    Ol meniŋ bodunumun͡g yultuzı ol, yarutaçı;
    Ol meniŋ ol, ol meniŋ bodunumun͡g ol yalŋuz.
    Katma, kurman bolayın yüzüŋni ey erke ay!
    Alp uruguma bir kül… ne bu küç bu katıg?
    Saŋa bolmaz tökülgen kanlarımız soŋra arug,
    Törüsü ol, Teŋrike tapgan bodunumun͡g erkinlik.
    Men eŋilkitin beri erür erkin yaşatım, erkin yaşar men.
    Kaysı teli maŋa küdeŋ urtaçı ermiş? Şaşar men!
    Kükremiş suv teg men; töşükümni çiŋner, aşar men;
    Yırtar men tagları, keŋlerke sıgmaz men, taşar men.


    Bunun yanında Wikide Şahruhun hayatını anlatan bir kısmı da çevirmeyi denedim.
    Türkiye Türkçesi:
    "40 yıl Timurlu tahtında oturan Sultan Şahruh'un son yıllarda ülke, büyük çoğunlukla emniyete kavuşmuştur. Ülkesini babası Emir Timur'un sahip olduğu otoriter yapıya tekrar kavuşararak gücünü diğer ülkelere kabul ettirmiştir. Hükümranlığı döneminde fetih hareketleriyle birlikte sistemin oturtulması üzerine de çalışan Şahruh döneminde medeniyet, bilim ve sanat büyük bir gelişme göstermiştir. Bu gelişmeler oğlu Uluğ Bey döneminde devam etmiş ve Ali Kuşçu gibi bilim insanları Timur Devleti'nde yetişmiştir. 1447 yılında başkent Herat'ta vefat eden Sultan Şahruh'tan sonra Timur Devleti'nin tahtına oğlu Uluğ Bey geçmiştir."
    Sizin dilmaç uygulamanız:
    "Kırk yıl Timur Beg tahtında olurur Şahruk Kagan-nuŋ soŋkı yıllarda il, uluğ köp-iŋe tınçlıkka irişmiş ol. İlin atası Beg Timur-nuŋ tutmışı küçlüg törüke yana irişürüp küçün başga illerke inanturmış ol. Kaganlık çağında yorıgu işler birle törü-niŋ orunturulgu-sı üzre de işlegüçi Şahruk Kagan çağında bilig, bilig hem sınaç uluğ bir öŋdünürüg körgüzmiş ol. Bu öŋdünürügler oglı Uluğ Beg çağında barımış hem Ali Kuşçu teg bilig erleri Timur ilinde ösmiş ol. Biŋ tört yüz kırk yedi yılda baş kent Herat-ta ölmiş Şahruk Kagan-tan soŋ Timur il-i-niŋ tahtına oglı Uluğ Beg keçmiş ol."


    Gerçekten ellerinize sağlık! Bu başarılarınıza göz değmesin, Allah kut versin.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tuğrul Çavdar 𐱃𐰆𐰍𐰺𐰃𐰞∶𐰲𐰉𐰑𐰺3 Temmuz 2026 12:40

      Çok teşekkür ederim, ama hala hatalı çevirileri var Taht eski Türkçe değil. Timurnuŋ eski Uygur Türkçesi, Timuruŋ Orhun Türkçesi. Sistemi tamamen eğitmem 1-2 yılı alacak. Benim iş hayatım da çok yoğun olduğu için eğitmeye sürekli zaman ayıramıyorum, ama en sonunda olacak inşallah.

      Sil
  3. Adsız18 Temmuz 2026 14:02

    Google API Hatası (429): You exceeded your current quota, please check your plan and billing details. For more information on this error, head to: https://ai.google.dev/gemini-api/docs/rate-limits. To monitor your current usage, head to: https://ai.dev/rate-limit.
    * Quota exceeded for metric: generativelanguage.googleapis.com/generate_content_free_tier_requests, limit: 20, model: gemini-2.5-flash
    Please retry in 27.517060203s.

    hata verdi hocam.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tuğrul Çavdar 𐱃𐰆𐰍𐰺𐰃𐰞∶𐰲𐰉𐰑𐰺18 Temmuz 2026 21:00

      Evet, en sonda yazdığı gibi 28 saniye bekledikten sonra denemeniz lazım. 2.5 Flash'ın ücretsiz sürümünü kullandığım için dakikada en fazla 20 sorgu alabiliyor. Başkaları da sizinle paralel kullanıyorsa bu olabilir.

      Sil
  4. Adsız24 Temmuz 2026 20:43

    Tuğrul Hocam, esenlikler size.
    Gerçekten de ellerinize sağlık..
    Ama yine de bir yanlış gördüm, yazmadan edemem: 1000'den büyük sayıları düzgün çevirmiyor. "Bir tümen, on tümen, yüz tümen vb" diye çevirmek yerine "on biň, yüz biň, biň biň vb" diye çeviriyor.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tuğrul Çavdar 𐱃𐰆𐰍𐰺𐰃𐰞∶𐰲𐰉𐰑𐰺24 Temmuz 2026 21:11

      Haklısınız, ben de yanlışlar fark ediyorum. Onun için sistem hala tam eğitilmedi diye belirttim. Zaman buldukça eğitmeye çalışıyorum. Kendi iş hayatım da çok yoğun olduğu için istediğim kadar vakit ayıramıyorum maalesef. Söylediğiniz bin üzeri sayıları kendi bilgisayarımdaki kodda düzelttim. 5-6 düzeltmeden sonra kodu şifreleyip sisteme koyuyorum. Başka ekler de yapınca sizin istediğiniz düzeltmeyle beraber şifreleyip sisteme koyacağım. Geçmişte kodlarım çalınıp adlarımız silinip başka sitelerde yayınlandığı için şifreleme yoluna gidiyorum.

      Sil
  5. Adsız31 Temmuz 2026 16:47

    Degerli hocam
    Sizin sayenizde biraz eskit Türkçe öğreniyorum. Size saygılarımla selamlıyorum.

    YanıtlaSil
  6. Salih Tiger13 Ağustos 2026 16:17

    Öncelikle abi siteniz cidden eski Türkçe ile alakalı olan en iyi site. Çok güzel bilgiler öprendim sayenizde. Fakat beni nazı sorularım var. Bunların cevabını öğrenmek istiyorum.
    İlk olarak, neden dile şuanki asıl türkçemizdeki bazı harfleri eklemiyoruz. Evet dil eski, önceden o sesler yoktu ama şuan illa eski versiyonunu mu kullanmak zorundayız. Dili geliştirsek olmuyor mu. Mesela ben bazı harfler için yeni harfler kullanıyorum. Başka dillerden aldığım için tuhaf gelebilir ama , şöyle:
    C - 𐌡
    F - 𐊜
    H (ince) - Ⰰ
    H (kalın) - 𐱈
    V (ince) - 𐰌
    V (kalın) - 𐌜
    FAKAT , ben bunları telefonda kullanıyorum, telefonda ki ile şuan bilgisayardaki yazımı aynı değil, henüz bilgisayar formatını araştırmadım!
    Baş harfini çok kullanışlı görmediğim için burda kullandım. Aynı zamanda ince v de öyle. Evet bazı versiyonlarda b olarak geçiyor ama zaten b nin varyantı olduğu için mantıklı buldum. Aslında istediğim bir tane v idi. Fakat f nin p den gelmesi gibi iki tane b olduğundan iki tane çeşidi var. J eklemedim çünkü c zaten genelde onu karşılıyor. Birde genelde diğer türk dillerinde c genelde olmadığından 𐌡 harfini j olarak da kullanabilirler diye düşündüm.

    İkincisi neden Ök Oq ve Iq harflerini başta yazarken sesli harfle destekliyoruz. Türkçede genelde o hecelerle kelimenin başlaması çok nadirdir. Yani kış sözcüğünü 𐰶𐱁 olarak yazsak olmuyor mu? Zaten türkçede hiç bir kelime ( bildiğim ) ık- ile başlamıyor. Aynı şekilde Oq ve Ök çok nadir. Başta iken sesli harf koymasak ve direk harften başlayarak Kö Ko Kı desek , eğer araya harf koyarsak bu ondan önceki harfide oku demek olsa. Yani
    𐰸𐱁 ؞ 𐰰𐰢𐰼 ؞ 𐰶𐰞𐰲
    𐰸𐰆𐰞 - 𐰸𐰃𐰞 ؞ 𐰇𐰰𐰔 - 𐰰𐰃𐰔 ؞ 𐰃𐰶𐰣𐰢𐰴 - 𐰶𐰃𐰣𐰢𐰴 gibi. Farklı varyasyonlar da mevcut.

    Üçüncüsü Z harfi benim bildiğim hem 𐰔 , hem 𐰕 ile yazılmış. Sizce hangisini kullanmak daha doğru. Bana 𐰔 En harfine benzediği için biraz zor okunabilir gibi geldi. Çünkü bazen hızlıca yazıldığında Z’ye benziyor.

    Dördüncüsü , Kalın Y harfi az mı kullanılıyordu. Sadece İnce y harfi olsa bir sıkıntı olur muydu sizce. Zaten genelde ince y kullanımı baskın. Kalın y çıkarılsa bir sıkıntı olur mu?

    Beşincisi büyük ihtimalle en karmaşığı, ben bu dili sürekli kullanıyorum. Ve gayette rahat okuyabildiğimi düşünüyorum. Ancak bu seviyeye gelmek kolay olmadı. Hala bazı kelimelerin aslını anlamak bir kaç saniye sürebiliyor. Ondan dolayı Arapçadaki gibi harekeler olsaydı sizce daha iyi olur muydu. Sadece kelimenin anlaşılmasını zor olduğu yerlerde kullanılacak. Her zaman değil.
    İlki, ࠰ , normalde başta a-e yazılmaz. Ancak bazen nasıl okunduğunu anlamak zor olabiliyor. Ayırt etmek açısından kelimenin başına bir çeltik yada nokta koymak mantıklı geldi.
    𐱁𐰴 şak
    ࠰𐱁𐰴 ؞ '𐱁𐰴 aşk
    𐰴𐰲𐰀 kaça?
    ࠰𐰴𐰲𐰀 akça gibi.
    Sonrasında gizli i ü ı u ları harfin altına (İbranicedeki gibi) işaret olarak yazma. Mesela
    Geliyor. - 𐰚𐰠̣𐰖𐰆𐰺
    Düşman 𐰓̭𐰾𐰢𐰣
    Gibi
    İ ̣
    I ̤
    U ̬
    Ü ̭
    O ̮
    Ö ̯
    Sükûn ̱
    Olarak. Tabii şekilleri değişebilir ama fikir olaraktan. Yazmayı daha kolay yapmak için.
    Son olaraktan dediğim gibi başa A-E yazılmaz. Ancak â sesi için başa 𐰀 yazmak doğru olur mu.
    Alet 𐰀𐰠𐱅
    Âkıl 𐰀𐰶𐰞
    Âlim 𐰀𐰠̣𐰢
    Gibi. Çünkü anlamak çidden zor oluyor. Benim istediğim bu dili kuralları çerçevesinde düzgün ancak kullanışlı yapmak. Bu konuda sizin fikriniz benim için çok önemli!!!

    Birde son bir şey. Harfleri hep Eb Ap Em-Am olarak söylüyoruz. Bunu Arapçadaki gibi harflerin daha güzel okumak için ve anlamları olması için farklı söylesek olur mu
    Sen 𐰾
    Men 𐰢
    Su 𐰽
    Aç 𐰲
    Alp 𐰯
    Ars 𐰺
    Ad 𐰑
    Ed 𐰓
    Kök 𐰰
    Yay 𐰖
    Oq 𐰸
    Yani her birini anlamlı olacak şekilde, hepsi değişsin demiyorum.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tuğrul Çavdar 𐱃𐰆𐰍𐰺𐰃𐰞∶𐰲𐰉𐰑𐰺19 Ağustos 2026 16:14

      Şu üç bağlantıyı okuyun. Sorularınızın çoğunun yanıtı onlarda var. Yine de sorularınız olursa ayrıca sorabilirsiniz.
      https://tamga.ktu.edu.tr/2019/01/kokturukcenin-baz-gokturkcecilerden.html
      https://tamga.ktu.edu.tr/2015/07/gokturk-alfabesi-yazm-sistemini-gunumuz.html
      https://tamga.ktu.edu.tr/2015/07/turkleri-milli-alfabesi-yok-diyenlere.html

      Sil
    2. Adsız31 Ağustos 2026 21:54

      Abi, Bazı konularda haklısınız, fakat bir dile yeni harf eklemek o dili bozmak demek degil, mesela arap alfabesinde bir sürü ses yok, ç p g j gibi, ancak farslar yani iranlılar dili degıstirmeden kullanmıyor. Yeni harfler ekliyorlar. Bu dilin şeklini bozmak degil. Geliştirmek, o dilde daha kullanışlı olmasını saglamak. Hatta Osmanlı türk alfabesinde de yeni bir harf var. Nazal n/kef, ve o dönemin türkçesine göre bu harf arap alfabesinde gerekli. Belki araplar görseydi
      - Ne kadar saçma. Kef harfine 3 nokta ekleyip nasıl ng sesi veriyorsun diye karşılık verebilirdi. Fakat yinede öyle bır harf var. Çünkü olmazsa alfabeyi randımanlı kullanamazsın. Ki bana kalırsa bundan dolayı Göktürk alfabesi bugün o kadar kullanılamıyor.
      Ayrıca hangi z harfinin kullanılması gerektigini sormuştum. Ayrıca Arap alfabesi bu kadar sistemli iken o dil ile büyğmemiş kimselerin harekesiz bır şekilde okuyamazken Bu devirde latin alfabesini kullanan ınsanların bu dili dogru yazmalarını bekleyemeyiz. Ayrıca ben her sembolun araştırmalarıma göre bir anlamı oldugunu düşünüyorum

      Sil
    3. Tuğrul Çavdar 𐱃𐰆𐰍𐰺𐰃𐰞∶𐰲𐰉𐰑𐰺1 Eylül 2026 15:17

      Farslar dillerine yeni ses eklemedi, ç, p, j, g zaten dillerinde olan sesler. Araplardan aldıkları alfabeye bu sesler için harf eklediler. Ama Fars diline yeni ses eklemediler. Uygurlar budist olduktan sonra Sanskritçeden dilimize f, v, c, h sesleri geçti. Müslüman olduktan sonra Arabca ve Farsca nın etkisiyle f (zaten geçmişti), hırıltılı h, j geçti; sözcük başlarında d, g, z, c kullanmaya başladık. Ve ayrıca uzun ünlüler başladı. Bu seslerin çoğu dini terimleri (budist ve İslami) doğru telaffuz etme endişesiyle geçti. Budizmi Hindistan'dan alan Çin, Kore, Japonya dillerine yeni ses eklemedikleri için yeni harf uydurmaya gerek kalmadı. O seslere en yakın dillerindeki sesi kullandılar. Keşke biz de h'yi almayıp k ile, f'yi almayıp p ile, j-c'yi almayım ç-z ile, v'yi almayıp b ile devam etseydik bugün harf uydurmayı düşünmezdik. KökTürk üsüklerini günümüze kadar kullansaydık, muhtemelen yabancı sesleri yazmak için ona en yakın ses veren üsükü kullanacaktık. Z için hem 𐰔 , hem 𐰕 uygun. BK-KT ve bazı Uygur yazıtlarında 𐰔 , Tonyukuk, Ongin, Köl İç Çor, Yenisey ve bazı Uygur yazıtlarında 𐰕 kullanılmış. Tonyukuk, BK ve KT'den 20 yıl önce yazılmış ve bitigçisi farklı. Dolayısıyla bu farklılaşma ya bitigçiden ya coğrafyadan ya da tarihsel dönüşümden kaynaklanıyor. İkisi de doğrudur ama ben genelde hatt ve düzenli yazımda zirvede olan Yollug Tigin'in tarzını (BK-KT) tercih ediyorum. Bu arada yazıtlarda yazım yönlerinde bile standard yok: https://tamga.ktu.edu.tr/2022/09/begu-taslarda-satrlar-dizilim-yoleri.html

      Sil
    4. Adsız7 Eylül 2026 10:53

      Hocam h, v, c, f yerine k, b, ç, p ile Kazak Türkçesi gibi olurduk. Sürekli sert seslerin olduğu bir dilde ahenk yakalamak zor olur. Türkçenin arkaik biçimleri takırtı gibi olabiliyor kabul edelim. Ben iyi ki bu sesleri almışız diyorum.

      Sil
    5. Adsız17 Eylül 2026 20:20

      Harflere ad vermek güzel fikir ama bence bu adlar rastgele olmamalı. Damganın kendisiyle ilgili olmalı (elverdiğince). Çünkü damgaların kavram alanları var. Eb damgasına "ev" diyebiliz meselâ.

      eb = ev
      ab = av
      aç = açı
      ad = ayrı
      ed = iyi
      eg = eğik
      ek = ekin
      el = el
      en = iniş
      er = er
      as = saban
      at = atım
      ay = (y)ay

      Sil
  7. Adsız24 Ağustos 2026 15:14

    Hocam gerçekten aşırı iyi bir çalışma olmuş .Yapay zeka ile bunlar daha da geliştirilebilir, çalışmalarınıza hayran kalıyorum.

    YanıtlaSil
  8. Ahmet Eren25 Ağustos 2026 23:28

    Türk kahvesine neden Türk içgüsi diyor? sözlükte içgü için içki tanımı verilmiş yani mey mi yoksa içecek mi anlamadım. Elinize sağlık hocam emeğiniz hepimize örnek olmalı neden bu çalışmayı geç gördüm diye üzülüyorum :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tuğrul Çavdar 𐱃𐰆𐰍𐰺𐰃𐰞∶𐰲𐰉𐰑𐰺26 Ağustos 2026 14:04

      O zamanlar kahve yoktu. İçgü = içecek (içki olarak yorumlamak yanlış olur)

      Sil
  9. Adsız7 Eylül 2026 19:52

    Sayın hocam, elinize, beyninize sağlık. Sizi kutlar esenlik dilerim. Ayrıca Gemini'yi eğitirkenki sabrınız ayrıca bir alkışı hak eder. :)

    YanıtlaSil
  10. cvbdgvfgvf24 Eylül 2026 20:05

    hocam osmanlıca ve osmanlı türkçesi çeviride gelir mi?

    YanıtlaSil

Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)