Her hakkı saklıdır.
Mangala, Mankala, Mancala değil Köçürme!
Mangala/Mankala/Mancala, Arabca "مِنْقَلَة (minkale) = iletki" sözcüğü "نقل (nakil) =iletme" kökünden geliyor. Bu oyun, gerçekten de eski Türk oyunudur ve gerçek Türkçe adı "Köçürme" (göçmek kökünden) olarak Dîvan-ı Luğat'it-Türk'te (1069-1072) geçmektedir. Oyunda kumalaklarıŋ (oyun taşları) sürekli sağa taşınmasından dolayı iletmek, göçmek gibi sözcüklerden oyunun adı türemiş:
Dîvan-ı Luğat'it-Türk'teki kaydı:
Osmanlı döneminde Minkale adıyla oynanan bu oyun, günümüz Türk dünyasında Tokuz Kumalak (
Tokuz Kumalak (Kazakistan) = Tokuz Korgool (Kırgızistan)
Eski model bir Nokia telefonda Köçürme oyunu:
Köçürme ve Tokuz Kumalak / Tokuz Korgool oyunlarınıŋ kuralları:
İlginç, ülkemizde, okullarda yaygınlaştırıp uluslararası turnuva haline getirilebilir.
YanıtlaSilYapılıyor zaten
Silsayın hocam bu konuda çalışıyorum size nası ulaşabilirim
YanıtlaSilE-posta adresim yukarıda yazıyor.
SilHocam yukarıda Köçürmenin kurallarını vermişsiniz. O verdiğiniz kurallar şimdiki kurallar. Yani orada şuanki kuralları mı yoksa o döneme ait olan kuralları mı yazdınız anlamadım.
YanıtlaSilO dönemdeki kuralları net bilmiyoruz. Elimizde o dönem için net olan, sadece Kaşgarlının yukarıda verdiğim tanımlaması. Tokuz Korgool, Manas destanında geçtiği için muhtemelen Tokuz Korgol/Kumalak, Kaşgarlı öncesinde ( 1069 öncesinde) oynanan Köçürmeye daha yakın kurallar içeriyor. Türkiye'de oynanan Mangala Osmanlı döneminde bize Arap ve Afrika ülkeleri üzerinden geldiği için, o dönemki Köçürmeden muhtemelen farklı. Onun için yukarıda 3. sayfada o tabloyu verme zorunluluğu hissettim.
SilKaşgarlı Mahmut büyüğümüz de Köçürmenin nasıl oynanacağını yazmış. Türk Zekâ Oyunları 1: Köçürme/Mangala kitabımda o günlerden bugüne gelen, Türkiye'de ve Türk dünyasında 225 değişik ad ve 150'den fazla kuralla oynanan Göçürme oyunlarımızı, nasıl oynanacaklarını tek tek yazdım. 12 kuyu 4er taş (Toplam 48) ile oynanan ve her ortamda 4000 yıllık oyun diye açıklaması verilen (yukarda da verilmiş) oyun sonradan uydurulmuş (türetilmiş) ve Türk'ün yapısına uymayan, ancak ilkokulların zekâ seviyesinde sıradan bir oyundur. Türk'ün oynaması çok zevkli zorluk çeşitleri olan kendine has Göçürme oyunları hâlâ Türkiye'nin her yerinde ben buradayım, beni bulun, beni derleyin, derlenmiş ve kitaba (Köçürme/Mangala) yazılmış olan oyunları da oynayın; oyunları zorluk derecelerine göre sınıflandırıp ana okulundan üniversitelere kendi seviyelerine göre turnuvalar yapın çünkü bu oyun yine bir Türk oyunu olan Satrancın atasıdır diye bas bas bağırıyor. Hepinize saygılar. Başarılar. Arslan Küçükyıldız (0.532.6245769)
SilDeğerli yorumlarınız için teşekkür ederim Arslan Hocam. Kitabınızdan 6 aded aldım, sevdiklerime de dağıtmak için. Kitabı baştan aşağı okudum. Çok değerli bilgiler ve çok büyük emek var. Ellerinize sağlık.
SilBaşarılar dilerim. Oyunla ilgili çalışanlar Köçürme kitabımdan kaynak göstererek yararlanabilirler.
YanıtlaSilTeşekkür ederim. Oyunun ayrıca Android telefonlarda çalışabilecek programını da yazdık: https://kok-turk.blogspot.com/2024/12/android-tabanl-kocurme.html
Sil