25 Mayıs 2017 Perşembe

Web Tabanlı KökTürkçe ↔ Türkçe Sözlük

Göktürkçe ↔ Türkçe Sözlük






Tuğrul ÇAVDAR   ulduz@ktu.edu.tr
Necmi ÖZÇELİK   Nevruz Alican ABAK

Bugüne kadar, 840lı yıllardan öŋce yazılmış 568'den fazla Göktürk harfli yazıt bulunmuştur (Osman Fikri Sertkaya, "Göktürk (Runik) Harfli Yazıtlarıŋ Envanter, Alfabe ve Bibliyografya Problemleri Üzerine", Dil Arastırmaları Dergisi, Sayı: 2 Bahar 2008, 7-34 ss.).

Bu sözlük yazılımı sadece Göktürk harfli yazıtlarda/eserlerde geçen söz varlığını içerir ve aşağıdaki kaynaklardan dérlenmiştir:

1- Hüseyin Namık Orkun, "Eski Türk Yazıtları", Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1942.
2- Mehmet Ölmez, "Orhon-Uygur Hanlığı Dönemi Moğolistan'daki Eski Türk Yazıtları", BilgeSu Yayıncılık, 3. baskı, Ankara, 2015.
3- Hatice Şirin User, "Köktürk ve Ötüken Uygur Kağanlığı Yazıtları Söz Varlığı İncelemesi", Kömen Yayınları, 2. baskı, Konya, Ekim 2010.
4- Fikret Yıldırım, Erhan Aydın, Risbek Alimov, "Yenisey-Kırgızistan Yazıtları ve Irk Bitig", BilgeSu Yayıncılık, Ankara, 2013.
5- Talat Tekin, "Irk Bitig, Eski Uygurca Fal Kitabı", Öncü Kitap, Ankara, 2004.
6- Erhan Aydın, "Uygur Kağanlığı Yazıtları", Kömen Yayınları, Konya, Ekim 2011.
7- Rysbek Alimov, "Tanrı Dağı Yazıtları, Eski Türk Runik Yazıtları üzerine bir İnceleme", Kömen Yayınları, Konya, Ocak 2014.

[1]'den 1235 sözcük + 332 ad, [1]'de olmayan 575 sözcük de [2-7]'den alınmıştır. [2-7]'den alınan sözcükler soŋunda [*] olacak şekilde gösterilmektedir.

33 yorum:

  1. Tuğrul Bey, bu da diğerleri gibi çok yararlı bir çalışma olmuş. Bilge Kağan yazıtından birkaç deneme yaptım; tümünde sonuç verdi. Bilişime ilişkin bilgilerinizi gerçek Türk yazısı ve eski Türk dili ile birleştirdiğiniz bu çalışmalarınızı umarım sürdürürsünüz. Gerçekten, bu konularda Genel Ağ'da doğru bilgi bulmak, uydurma damgalarla yazılmış yazılar dışındaki özgün Türk yazısını öğrenmek zor.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yorumuŋuz için gerçekten çok teşekkür éderim. 30 yıllık Göktürkçe merakımı alaŋım olan Bilgisayar Mühendisliğiyle birleştirerek Göktürkçeyi bilgisayar dünyasına kazandırmak ve Göktürkçe severlere yardımcı olmağa çalışıyorum. Ne var ki bu çalışmalar Türkoloji odaklı olduğu için kendi alaŋımda yükselmek için (Prof. lük vs) kullanamıyorum. Tüm bu gayretiŋ yanı sıra kendi alaŋımla da (Bilgisayar ağları, haberleşme, robotik) çalışmalar yapıyorum ki yükselebilelim. Ama 24 saat yetmiyor maalesef... Göktürk harfli yazıtlardaki tüm kelime varlığını véren tek bir kaynak yok. Dolayısıyla 7 kitabı öğrencilerim yardımıyla tarayarak, beŋzerleri atarak, geriye kalan eşsiz (tek) 1808 kelime bulduk ve yazılıma döktük. Bu tarama işini yapmak aslında ne Bilgisayar müh. öğrencisiniŋ işi ne de hocasınıŋ. Türkologlarıŋ yapması gereken işleri de bazen yapmak zorunda kalıyoruz.

      Sil
  2. Sn Tugrul bey; calismalarinizi ve internet sayfalarinizi (bilinmeyen, saklanmis veya kayip) eski Turk tarihine merakimdan sans eseri rastladim ve sizi tebrik ediyorum. Tabii ki tarih veya dil ile ilgili alanlarda iyi bir tarih birikimi ve altyapi gerekir ama siz de eminim bunca yildir yaptiginiz calismalarla gerekli bir altyapiya ve azme sahipsiniz. Yaziya, kayda dokmek ne yazikki yuzyillardir cahil birakilmis biz Turkler icin en buyuk eksikliklerden biri olmus ve kendi tarihimizi bile (kismen dogru olarak) yabancilardan ogrenmisiz. Asil mesleginiz ne olursa olsun; tarihimiz ve dilimiz sizler gibi egitimli, bilincli ve sebatli kisilere, arastirmacilara ihtiyac duymaktadir.Calismalarinizda basarilar diler, devamini bekleriz...

    YanıtlaSil
  3. Çok güzel çalışma yaptınız inşallah bundan sonra sizleri takip edeceğim.

    YanıtlaSil
  4. Tuğrul bey çalışmalarınız çok güzel . Ben bir web sitesi yazmak istiyorum ve tamga kullanmak istiyorum. Mümkün müdür? Sitede hem günümüz Türkçesi hem de Göktürkçe olsun istiyorum. Yardımcı olursanız çok memnun olurum.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tabi mümkün. http://www.tamga.org/2016/01/web-tabanl-gokturkce-cevirici-e.html adresinde çevirip Göktürkçesini kopyalayıp yapıştırırsanız Windows 10, IOS 9, Android 8 sürümleri gösterir. Önceki sürümlerin karakter seti Göktürk harflerini desteklemiyor. Desteklemese bile biz yine gösterebiliyoruz (http://www.tamga.org/2016/01/gokturkceyi-desteklemeyen.html) ama bu, web sayfasını oluşturan kişi için biraz profesyonel yazılım bilgisi gerektiriyor.

      Sil
  5. Hocam bir de Göktürkçe yazım halini gösterse çok hoş olur.

    YanıtlaSil
  6. Elinize sağlık, önemli bir hizmet.

    YanıtlaSil
  7. Teşekkürler. TDK'nın Türkçe sözlüğünden çok daha hızlı bir sözlük olmuş

    YanıtlaSil
  8. İnanılmaz fayda görüyorum. Gerçekten muhteşem. Emeğinize sağlık.

    YanıtlaSil
  9. Gerçekten Muhteşem Bir Çalışma Olmuş Takdir ediyorum

    YanıtlaSil
  10. Benim bir konuda yardımınıza ihtiyacım var. “ kök kirzün, kızıl taşıkzun” göktürk alfabesine dönüştürülmüş hali bana lazım. Yardımcı olabilir misiniz?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. O çeviri zaten bana aid ve sitede var: http://www.tamga.org/2017/03/gok-girsin-kzl-cksn.html

      Sil
  11. Eski Türkçede selam ve teşekkür yerine kullanılan sözcükler var mı?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tuğrul begiŋ yaŋı (yeni) kılınçı (çalışması) (𐱃𐰆𐰍𐰺𐰞:𐰋𐰏𐰭:𐰖𐰭𐰃:𐰶𐰃𐰞𐰨𐰃)
      http://www.tamga.org/2023/03/eski-turkcede-selamlasma-oerileri.html

      Sil
  12. Çok güzel bir çalışma çok faydalandım .
    Elinize sağlık.

    YanıtlaSil
  13. Merhabalar, kayıp/yitik sözcüğünün Köktürkçe karşılığı var mıdır? Sözlük yazılımında aratınca bir sonuç alamadım. Kayıp bir şeyi nasıl izah ederlerdi?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. KökTörükçe sözlük: Orhun üsüklü eserlerdeki söz dağarcığı
      Uygurca sözlük: Eski Uygur üsüklü eserlerdeki söz dağarcığı
      Eski Türkçe sözlük: Bunların birleştirilmişi
      Eski Uygurlar ve KökTörükler dönemdaşdır ve aksam %99 aynıdır. Onun için Eski Türkçe sözlüğü kullanın.
      Kayıp, yitik: "itig"

      Sil
  14. Emeğinize sağlık.. sizin gibi değerli insanlara minnettarız.

    YanıtlaSil
  15. Farkındalık adına çok güzel bir çalışma. Özümüzü asla unutmamalıyız. Umarım gelişmelerle daha fazla kelimeler eklenir.

    YanıtlaSil